Footnote Là Gì? Cách Tạo Footnote Trên Word Chuẩn

Footnote (chú thích cuối trang) là ghi chú nhỏ được đặt ở cuối trang để giải thích thuật ngữ, cung cấp thông tin bổ sung hoặc trích dẫn nguồn tham khảo cho một điểm cụ thể trong văn bản. Trong Microsoft Word, tạo footnote chỉ mất một thao tác: đặt con trỏ tại vị trí cần chú thích rồi nhấn Ctrl + Alt + F. Footnote là hình thức trích dẫn bắt buộc trong các chuẩn thuộc hệ ghi chú như Chicago (notes-bibliography) và Turabian, phổ biến ở khối ngành luật, lịch sử và khoa học nhân văn; trong khi APA, IEEE hay Vancouver lại dùng trích dẫn trong ngoặc hoặc số hiệu. Bài viết này hướng dẫn cách tạo footnote trên Word và Google Docs, phân biệt footnote với endnote và danh mục tài liệu tham khảo, và chỉ ra những lỗi khiến footnote bị hội đồng nhắc nhở.

Cập nhật: tháng 7/2026 — Biên soạn bởi đội ngũ Kiểm Tra Tài Liệu, Metis JSC

Footnote là gì?

Footnote (chú thích cuối trang) là một phần của văn bản đặt ở cuối trang, dùng để cung cấp thông tin chi tiết về một điểm cụ thể, giải thích thuật ngữ, hoặc trích dẫn nguồn tham khảo liên quan đến nội dung chính.

Footnote thường được đánh số thứ tự theo trình tự xuất hiện trong văn bản. Khi người đọc muốn tìm hiểu thêm về thông tin được cung cấp, họ có thể tìm theo số thứ tự đó ở cuối trang. Nếu có nhiều footnote trong cùng một trang, số thứ tự sẽ được đánh lại liên tục theo đúng vị trí xuất hiện.

Định dạng footnote có thể khác nhau tùy loại tài liệu và phong cách viết, nhưng thường được in nhỏ hơn hoặc in nghiêng để phân biệt với văn bản chính. Trong tài liệu học thuật, footnote thường dùng để trích dẫn nguồn tham khảo, bao gồm tên tác giả, năm xuất bản, tên tài liệu và số trang liên quan.

Footnote khác gì so với danh mục tài liệu tham khảo?

Footnote và danh mục tài liệu tham khảo khác nhau ở phạm vi và vị trí trình bày, dù cả hai đều phục vụ mục đích trích dẫn nguồn gốc thông tin trong văn bản.

Footnote là ghi chú nhỏ đặt ở cuối trang, gắn với một điểm cụ thể trong văn bản — thường gồm tên tác giả, tên tài liệu, năm xuất bản và số trang. Footnote không phải là danh sách đầy đủ mọi nguồn đã sử dụng trong toàn bộ tài liệu, mà chỉ phục vụ cho đúng vị trí nó xuất hiện.

Danh mục tài liệu tham khảo là danh sách đầy đủ các nguồn được sử dụng trong toàn văn bản, đặt ở cuối tài liệu, chứa thông tin chi tiết về tác giả, tên tài liệu, năm xuất bản, nhà xuất bản và số trang. Danh mục này giúp đảm bảo tính chính xác và minh bạch trong trích dẫn, tránh vi phạm bản quyền — xem thêm cách trích dẫn tài liệu tham khảo đúng chuẩn.

Tiêu chí	Footnote	Danh mục tài liệu tham khảo
Vị trí	Cuối mỗi trang	Cuối toàn bộ văn bản
Phạm vi	Một điểm cụ thể trong văn bản	Toàn bộ nguồn đã sử dụng
Mục đích chính	Giải thích, bổ sung, trích dẫn nhanh	Liệt kê đầy đủ nguồn để tra cứu lại
Định dạng	Số thứ tự nhỏ, đánh lại theo trang	Danh sách theo alphabet hoặc thứ tự trích dẫn

Bài viết phân biệt footnote và tài liệu tham khảo đi sâu hơn vào từng trường hợp sử dụng cụ thể, bạn có thể tham khảo thêm.

Chuẩn trích dẫn nào dùng footnote, chuẩn nào không?

Footnote không phải lựa chọn tùy thích của người viết mà do chuẩn trích dẫn của ngành quy định. Nhóm chuẩn "hệ ghi chú" bắt buộc dùng footnote hoặc endnote để dẫn nguồn; nhóm còn lại chỉ cho phép footnote làm ghi chú nội dung.

Chuẩn trích dẫn	Dẫn nguồn bằng footnote	Khối ngành phổ biến
Chicago — hệ notes-bibliography (The Chicago Manual of Style, ấn bản 18, 2024)	Có — nguồn đặt trong footnote	Lịch sử, nghệ thuật, nhân văn
Turabian (A Manual for Writers, ấn bản 9, 2018)	Có	Luận văn, luận án khối nhân văn
OSCOLA, Bluebook	Có — chuẩn trích dẫn pháp lý dựa hoàn toàn vào footnote	Luật
APA (ấn bản 7, 2020)	Không — dùng trích dẫn tác giả–năm trong ngoặc	Tâm lý, giáo dục, xã hội
MLA (ấn bản 9, 2021)	Không — dùng trích dẫn tác giả–trang	Ngôn ngữ, văn học
IEEE	Không — dùng số hiệu trong ngoặc vuông	Kỹ thuật, công nghệ thông tin
Vancouver	Không — dùng số thứ tự dẫn tới danh mục cuối bài	Y, dược, khoa học sức khỏe

Với APA và MLA, footnote vẫn được phép nhưng chỉ dùng cho ghi chú nội dung (giải thích thêm, ghi chú bản quyền), không dùng để thay thế trích dẫn trong ngoặc. Đây là lỗi hay gặp ở sinh viên chuyển từ ngành này sang ngành khác: mang thói quen footnote của môn Luật sang bài viết theo chuẩn APA. Bảng đối chiếu đầy đủ theo từng khối ngành có trong bài nên dùng chuẩn trích dẫn nào.

Cách tạo footnote trong Microsoft Word như thế nào?

Tạo footnote trong Word chỉ mất vài thao tác nhờ chức năng có sẵn trong tab References. Các bước thực hiện:

1. Đặt con trỏ văn bản ở vị trí bạn muốn thêm footnote.
2. Chọn tab "References" trên thanh menu.
3. Click vào nút "Insert Footnote" trong nhóm "Footnotes", hoặc dùng phím tắt Ctrl + Alt + F.
4. Word tự động chuyển đến cuối trang và đặt con trỏ tại vị trí footnote — nhập nội dung ghi chú tại đây.
5. Sau khi hoàn thành, quay lại vị trí văn bản chính bằng cách nhấn Ctrl + Alt + Z hoặc kéo con trỏ chuột về vị trí ban đầu.
6. Footnote sẽ tự động đánh số theo trình tự xuất hiện và hiển thị ở cuối trang.

Nếu thêm nhiều footnote trong cùng một trang, Word sẽ tự động đánh lại số thứ tự để đảm bảo tính liên tục. Bạn cũng có thể tùy chỉnh định dạng footnote — kiểu chữ, kích thước, màu sắc, độ nghiêng — thông qua hộp thoại Footnote and Endnote (mở bằng mũi tên nhỏ ở góc nhóm Footnotes).

Bảng phím tắt và thao tác cần nhớ

Thao tác	Windows	macOS
Chèn footnote	Ctrl + Alt + F	Command + Option + F
Chèn endnote	Ctrl + Alt + D	Command + Option + E
Quay lại vị trí văn bản chính	Ctrl + Alt + Z	Command + Option + Z
Mở hộp thoại tùy chỉnh	Mũi tên nhỏ góc nhóm Footnotes (tab References)	Insert → Footnote
Đổi toàn bộ footnote thành endnote	Hộp thoại Footnote and Endnote → Convert	Tương tự

Ba tùy chỉnh trong hộp thoại Footnote and Endnote hay dùng nhất khi làm luận văn:

• Numbering: chọn "Restart each section" nếu quy định của trường yêu cầu đánh số footnote lại từ 1 ở mỗi chương, thay vì đánh liên tục toàn văn.
• Number format: đổi giữa 1, 2, 3 và i, ii, iii hoặc ký hiệu — một số ngành luật dùng ký hiệu cho ghi chú nội dung và số cho trích dẫn nguồn.
• Apply changes to: chọn "Whole document" để tránh trường hợp định dạng chỉ áp cho một section, gây đánh số lộn xộn khi bài chia nhiều section.

Cách tạo footnote trong Google Docs

Google Docs dùng chung phím tắt với Word: đặt con trỏ tại vị trí cần chú thích rồi nhấn Ctrl + Alt + F (Windows) hoặc Command + Option + F (macOS), hoặc vào menu Insert → Footnote. Điểm khác biệt cần lưu ý khi làm luận văn:

• Google Docs không có tùy chọn chuyển đổi footnote sang endnote như Word.
• Khi tải file về dạng .docx, footnote được giữ nguyên và Word đọc được bình thường — nhưng định dạng font của phần footnote đôi khi bị đổi, cần kiểm tra lại trước khi in.
• Lịch sử phiên bản của Google Docs ghi lại toàn bộ quá trình soạn thảo, gồm cả thời điểm bạn thêm từng footnote. Đây là bằng chứng hữu ích nếu về sau cần chứng minh quá trình viết khi bị nghi đạo văn.

Khi nào nên dùng footnote thay vì trích dẫn trong ngoặc?

Nên dùng footnote khi cần bổ sung giải thích dài mà không muốn làm gián đoạn mạch văn chính, hoặc khi phong cách trích dẫn của ngành học yêu cầu (như Chicago, Turabian). Trích dẫn trong ngoặc (kiểu APA, thường dùng dạng tác giả-năm) phù hợp hơn khi chỉ cần dẫn nguồn ngắn gọn ngay trong câu.

Với luận văn, khóa luận tại Việt Nam, phần lớn các trường yêu cầu phong cách trích dẫn cụ thể trong quy định hình thức trình bày, nên cần kiểm tra kỹ hướng dẫn của khoa hoặc trường trước khi chọn cách trích dẫn. Việc trích dẫn nguồn — dù bằng footnote hay trong ngoặc — không đúng cách vẫn có thể bị tính là thiếu trích dẫn khi rà soát tài liệu bằng phần mềm kiểm tra đạo văn, vì công cụ chỉ nhận diện được trích dẫn hợp lệ theo định dạng chuẩn.

Sáu lỗi footnote khiến hội đồng nhắc nhở

Đây là những lỗi lặp lại nhiều nhất trên các bản thảo luận văn, kèm cách khắc phục cụ thể.

1. Gõ số footnote bằng tay thay vì dùng chức năng Insert Footnote. Hậu quả: khi thêm hoặc xóa một chú thích ở giữa bài, toàn bộ số phía sau sai hết và phải sửa thủ công. Khắc phục: xóa hết số tự gõ, chèn lại bằng Ctrl + Alt + F.
2. Footnote dài hơn 4–5 dòng. Chú thích chiếm nửa trang là dấu hiệu nội dung đó lẽ ra thuộc thân bài hoặc phụ lục. Khắc phục: giữ footnote dưới 3 dòng, phần dài chuyển xuống phụ lục.
3. Trộn hai hệ thống trích dẫn trong cùng một bài. Vừa footnote dẫn nguồn kiểu Chicago, vừa trích dẫn trong ngoặc kiểu APA. Khắc phục: chọn một chuẩn theo quy định của khoa và giữ nhất quán toàn văn.
4. Footnote thiếu số trang. Trong hệ Chicago và các chuẩn pháp lý, chú thích dẫn nguồn phải có số trang cụ thể; ghi mỗi tên tác giả và tên sách là chưa đủ để người đọc tra lại.
5. Dùng footnote thay cho danh mục tài liệu tham khảo. Footnote gắn với một điểm cụ thể, không thay được danh sách đầy đủ ở cuối bài. Hầu hết quy chế vẫn yêu cầu cả hai.
6. Copy đoạn có footnote từ nguồn khác, giữ nguyên cả chú thích. Đây là dạng trích dẫn thứ cấp trá hình: bạn dẫn nguồn mà chưa từng đọc nguồn đó. Cách xử lý đúng được trình bày trong bài trích dẫn thứ cấp là gì.

Footnote ảnh hưởng thế nào đến tỷ lệ trùng lặp?

Nội dung trong footnote vẫn được hệ thống kiểm tra trùng lặp quét như phần văn bản bình thường, nên các chú thích dẫn nguồn lặp lại nhiều lần đều bị tính vào tỷ lệ.

Phần mềm kiểm tra trùng lặp so khớp chuỗi ký tự, không phân biệt đâu là thân bài và đâu là chú thích. Một luận văn ngành luật với hàng trăm footnote dẫn điều luật có thể bị đẩy tỷ lệ lên đáng kể mà không có bất kỳ hành vi vi phạm nào.

Ba việc nên làm với trường hợp này:

• Đối chiếu quy chế của trường xem phần footnote và danh mục tài liệu tham khảo có được loại trừ khi tính tỷ lệ không.
• Khi đọc báo cáo, xem các đoạn trùng nằm ở thân bài hay ở footnote — cách bóc tách theo từng nguồn có trong bài cách đọc báo cáo kiểm tra trùng lặp.
• Giữ nguyên footnote dẫn văn bản pháp luật đúng nguyên văn. Không diễn giải lại điều luật chỉ để hạ tỷ lệ — đó là lỗi nội dung nghiêm trọng hơn nhiều so với con số trùng lặp.

Checklist kiểm tra footnote trước khi nộp

• [ ] Toàn bộ footnote được chèn bằng chức năng Insert Footnote, không có số nào gõ tay
• [ ] Số thứ tự liên tục, không nhảy cóc hoặc lặp lại sau khi chỉnh sửa
• [ ] Chỉ dùng một hệ trích dẫn thống nhất toàn văn, đúng chuẩn khoa quy định
• [ ] Mỗi footnote dẫn nguồn có đủ tác giả, tên tài liệu, năm và số trang
• [ ] Không có footnote nào dài quá 3–4 dòng
• [ ] Mọi nguồn xuất hiện trong footnote đều có mặt trong danh mục tài liệu tham khảo
• [ ] Font và cỡ chữ phần footnote đúng quy định trình bày của trường
• [ ] Đã kiểm tra trùng lặp toàn văn và xem phần trùng nằm ở thân bài hay footnote

Câu hỏi thường gặp

Footnote có bắt buộc trong luận văn không?

Không bắt buộc dùng footnote cụ thể, nhưng luận văn bắt buộc phải có trích dẫn nguồn rõ ràng dưới một hình thức nào đó — footnote, trích dẫn trong ngoặc, hoặc endnote. Việc chọn hình thức nào phụ thuộc vào quy định trình bày của từng trường và ngành học.

Footnote và endnote khác nhau như thế nào?

Khác nhau ở vị trí hiển thị. Footnote xuất hiện ở cuối mỗi trang, ngay dưới nội dung liên quan, giúp người đọc tra cứu nhanh mà không cần lật trang. Endnote gộp toàn bộ ghi chú vào cuối chương hoặc cuối tài liệu, phù hợp khi số lượng ghi chú nhiều và không muốn làm rối trang.

Có thể xóa footnote trong Word như thế nào?

Chỉ cần xóa số footnote nhỏ nằm trong văn bản chính (không phải xóa trực tiếp phần nội dung ở cuối trang), Word sẽ tự động xóa luôn nội dung ghi chú tương ứng và đánh lại số thứ tự cho các footnote còn lại.

Dùng footnote quá nhiều có bị coi là lỗi trình bày không?

Có thể. Footnote dùng để giải thích hoặc trích dẫn nhanh, không nên lạm dụng để nhét những đoạn lập luận quan trọng cần có trong thân bài. Hội đồng chấm thường đánh giá thấp khóa luận có quá nhiều footnote dài, vì nó cho thấy cấu trúc lập luận thân bài chưa chặt chẽ.

Cách tạo footnote trên Google Docs có giống Word không?

Gần như giống hệt: nhấn Ctrl + Alt + F (Windows) hoặc Command + Option + F (macOS), hoặc vào Insert → Footnote. Khác biệt chính là Google Docs không có chức năng chuyển đổi hàng loạt footnote thành endnote như Word, và khi tải file về .docx thì font của phần chú thích đôi khi bị đổi nên cần kiểm tra lại. Nếu luận văn của bạn nhiều chú thích và cần tùy chỉnh cách đánh số theo chương, soạn thẳng trên Word sẽ đỡ mất công hơn.

Footnote có bị tính vào tỷ lệ trùng lặp không?

Có. Hệ thống kiểm tra quét toàn bộ văn bản, không phân biệt thân bài với chú thích, nên nội dung footnote vẫn được đối sánh với kho nguồn. Điều này ảnh hưởng rõ nhất với luận văn ngành luật và lịch sử, nơi footnote dẫn nguồn chiếm tỷ trọng lớn. Cách xử lý đúng là đối chiếu quy chế của trường về phần được loại trừ khi tính tỷ lệ, không phải viết lại chú thích cho khác đi.

Chuẩn APA có dùng footnote để trích dẫn nguồn không?

Không. APA (ấn bản 7, 2020) dẫn nguồn bằng trích dẫn tác giả–năm đặt trong ngoặc ngay trong câu. APA vẫn cho phép footnote nhưng chỉ để ghi chú nội dung bổ sung hoặc ghi chú bản quyền, không thay thế trích dẫn trong ngoặc. Nếu ngành của bạn dùng APA mà bài lại dẫn nguồn bằng footnote, đó là lỗi sai chuẩn trích dẫn chứ không phải lựa chọn phong cách.

Tóm tắt

• Footnote là ghi chú cuối trang phục vụ một điểm cụ thể; danh mục tài liệu tham khảo là danh sách đầy đủ nguồn ở cuối tài liệu.
• Tạo footnote trong Word: References → Insert Footnote (hoặc Ctrl + Alt + F) → nhập nội dung.
• Footnote phù hợp với giải thích ngắn hoặc phong cách trích dẫn Chicago/Turabian; trích dẫn trong ngoặc phù hợp khi dẫn nguồn nhanh gọn.
• Không nên lạm dụng footnote để thay thế lập luận chính trong thân bài.
• Dù dùng footnote hay trích dẫn trong ngoặc, cần đúng định dạng để tránh bị tính là thiếu trích dẫn khi rà soát tài liệu.
• Chỉ các chuẩn hệ ghi chú (Chicago notes-bibliography, Turabian, OSCOLA, Bluebook) dùng footnote để dẫn nguồn; APA, MLA, IEEE và Vancouver thì không.
• Nội dung footnote vẫn bị tính vào tỷ lệ trùng lặp — cần đối chiếu quy chế của trường về phần được loại trừ thay vì sửa nội dung chú thích.

Nguồn tham khảo

• The Chicago Manual of Style, ấn bản thứ 18 (2024), University of Chicago Press — hệ notes-bibliography.
• Kate L. Turabian, A Manual for Writers of Research Papers, Theses, and Dissertations, ấn bản thứ 9 (2018), University of Chicago Press.
• Publication Manual of the American Psychological Association, ấn bản thứ 7 (2020) — quy định về footnote dạng ghi chú nội dung.
• MLA Handbook, ấn bản thứ 9 (2021), Modern Language Association.
• Tài liệu hỗ trợ của Microsoft về chức năng Footnote and Endnote trong Microsoft Word.

Nắm rõ cách dùng footnote giúp bài viết học thuật minh bạch và chuyên nghiệp hơn. Tham khảo thêm cách trích dẫn tài liệu tham khảo đúng chuẩn và dùng phần mềm Kiểm Tra Tài Liệu để rà soát trích dẫn, trùng lặp trước khi nộp bài.

Bài viết liên quan

• Chuẩn trích dẫn Chicago/Turabian là gì? Hướng dẫn cho ngành Lịch sử, Xã hội học, Nhân văn
• Phân biệt footnote và tài liệu tham khảo?
• Cách trích dẫn tài liệu tham khảo đúng chuẩn
• Cách viết phụ lục tài liệu tham khảo theo chuẩn APA
• Trích dẫn văn bản pháp luật - Cách trích dẫn văn bản luật đúng chuẩn
• Nên dùng chuẩn trích dẫn nào? So sánh theo khối ngành
• Trích dẫn thứ cấp là gì? Cách trích dẫn qua nguồn khác đúng chuẩn