Trích dẫn văn bản pháp luật - Cách trích dẫn văn bản luật đúng chuẩn
Trích dẫn văn bản pháp luật là việc ghi lại đầy đủ, chính xác các thông tin định danh của một văn bản quy phạm pháp luật (tên văn bản, số ký hiệu, cơ quan ban hành, ngày ban hành) khi sử dụng nội dung văn bản đó trong bài viết, khóa luận hoặc công trình nghiên cứu. Việc trích dẫn đúng chuẩn giúp người đọc xác minh được nguồn quy định, đồng thời bảo đảm tính minh bạch và độ tin cậy học thuật của tài liệu.
Cập nhật: tháng 7/2026 — Biên soạn bởi đội ngũ Kiểm Tra Tài Liệu, Metis JSC
Khi trích dẫn văn bản luật, người viết cần tuân thủ đồng thời hai nhóm quy định: quy định của hệ thống trích dẫn học thuật đang sử dụng (APA, MLA, Chicago…) và quy định pháp lý về số, ký hiệu văn bản do cơ quan nhà nước ban hành. Bài viết dưới đây trình bày cả hai nhóm quy định này, kèm ví dụ áp dụng cho từng loại văn bản pháp luật phổ biến tại Việt Nam.
Trích dẫn văn bản pháp luật là gì và vì sao quan trọng?
Trích dẫn văn bản pháp luật là hành động ghi nhận nguồn gốc quy định pháp lý mà tác giả đã sử dụng, tham chiếu hoặc dẫn chiếu trong bài viết của mình. Đây là yêu cầu bắt buộc trong nghiên cứu pháp lý, bởi các văn bản luật có tính hiệu lực thay đổi theo thời gian và việc dẫn nguồn không rõ ràng có thể khiến người đọc áp dụng sai quy định đã hết hiệu lực.
Một trích dẫn văn bản pháp luật đầy đủ cần trả lời được ba câu hỏi: văn bản nào (tên, loại, số ký hiệu), do ai ban hành (cơ quan, thẩm quyền), và ban hành khi nào (ngày, tháng, năm) — thiếu một trong ba yếu tố này, trích dẫn không đủ điều kiện để người đọc tra cứu, xác minh lại.
Ngoài chức năng xác minh, trích dẫn văn bản luật đúng chuẩn còn giúp bài viết tránh bị đánh giá là đạo văn khi sử dụng lại nguyên văn quy định pháp luật mà không ghi nguồn rõ ràng. Sinh viên luật, nghiên cứu sinh và người hành nghề pháp lý nên kiểm tra lại tỷ lệ trùng lặp bằng phần mềm kiểm tra đạo văn trước khi nộp bài, đặc biệt với các đoạn trích dẫn nguyên văn điều luật.
Quy định pháp lý về số, ký hiệu văn bản tại Việt Nam
Số và ký hiệu của văn bản quy phạm pháp luật tại Việt Nam được quy định tại Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật số 80/2015/QH13 (sửa đổi, bổ sung năm 2020). Theo đó, số, ký hiệu văn bản phải thể hiện rõ số thứ tự, năm ban hành, loại văn bản và cơ quan ban hành văn bản; số thứ tự được đánh riêng theo từng loại văn bản và theo từng năm ban hành.
Cụ thể, các nhóm văn bản được sắp xếp số, ký hiệu theo các mẫu sau:
- Luật, nghị quyết của Quốc hội: "loại văn bản: số thứ tự/năm ban hành/tên viết tắt cơ quan ban hành và số khóa Quốc hội" (ví dụ: Luật số 45/2019/QH14).
- Pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội: theo mẫu tương tự luật, nghị quyết của Quốc hội.
- Các văn bản quy phạm pháp luật khác (nghị định, quyết định, thông tư…): "số thứ tự/năm ban hành/tên viết tắt loại văn bản - tên viết tắt cơ quan ban hành" (ví dụ: Nghị định số 34/2016/NĐ-CP).
Đây chính là phần thông tin bắt buộc mà một trích dẫn văn bản pháp luật phải giữ nguyên, không được viết tắt tùy tiện hay đảo thứ tự, vì số ký hiệu là căn cứ duy nhất để tra cứu văn bản gốc trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật.
Những thông tin bắt buộc khi trích dẫn văn bản pháp luật
Để trích dẫn văn bản pháp luật đầy đủ và chính xác, người viết cần thu thập và trình bày các thông tin sau:
- Tên văn bản: tên đầy đủ của văn bản, thường viết hoa hoặc in nghiêng để phân biệt với văn bản thông thường.
- Số hiệu văn bản: mã định danh gồm số thứ tự, năm ban hành và ký hiệu cơ quan, theo đúng quy định tại Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2015.
- Cơ quan ban hành: Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, bộ, ngành hoặc hội đồng nhân dân/ủy ban nhân dân địa phương.
- Ngày ban hành: ngày, tháng, năm văn bản được ký ban hành — dùng để xác định thời điểm hiệu lực và phiên bản sửa đổi (nếu có).
- Nguồn công bố: Công báo, Cổng thông tin điện tử Chính phủ, hoặc trang tin của cơ quan ban hành, kèm đường dẫn truy cập nếu trích dẫn bản điện tử.
- Tình trạng hiệu lực: cần kiểm tra văn bản còn hiệu lực hay đã bị thay thế, sửa đổi, bổ sung trước khi đưa vào trích dẫn, vì văn bản pháp luật có thể được sửa đổi nhiều lần sau khi ban hành.
Cách trích dẫn từng loại văn bản pháp luật theo APA
Mỗi loại văn bản pháp luật (Luật, Nghị quyết, Quyết định, Thông tư) có cách trình bày trích dẫn hơi khác nhau theo chuẩn APA, nhưng đều tuân thủ cấu trúc chung: tên văn bản, số hiệu, cơ quan ban hành, ngày ban hành và nguồn công bố.
Trích dẫn Luật
Tên luật viết hoa, theo sau là số hiệu luật theo đúng ký hiệu chính thức. Nếu trích dẫn từ Công báo hoặc cổng thông tin điện tử, cần bổ sung nguồn truy cập.
Ví dụ: Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13. (2015). Hà Nội: Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Sự thật.
Trích dẫn Nghị quyết
Tên nghị quyết viết hoa, theo sau là số hiệu và cơ quan ban hành (Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội hoặc hội đồng nhân dân địa phương).
Ví dụ: Nghị quyết số 01/2019/NQ-HĐND của Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh. (2019). Truy cập từ Cổng thông tin điện tử Thành phố Hồ Chí Minh.
Trích dẫn Quyết định
Tên quyết định viết hoa, theo sau là số hiệu, ngày ban hành và cơ quan ban hành (Thủ tướng Chính phủ, bộ trưởng, chủ tịch ủy ban nhân dân…).
Ví dụ: Quyết định số 123/QĐ-TTg ngày 10 tháng 6 năm 2020 của Thủ tướng Chính phủ. (2020). Hà Nội: Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Sự thật.
Trích dẫn Thông tư
Tên thông tư viết hoa, theo sau là số hiệu và cơ quan ban hành (thường là các bộ, ngành). Thông tư thường quy định chi tiết thi hành một nghị định hoặc luật, nên cần ghi rõ văn bản gốc mà thông tư hướng dẫn.
Ví dụ: Thông tư số 01/2021/TT-BNV của Bộ Nội vụ hướng dẫn thể thức và kỹ thuật trình bày văn bản hành chính. (2021). Hà Nội.
So sánh cách trích dẫn văn bản luật theo APA, MLA và Chicago
Ba hệ thống trích dẫn phổ biến trong nghiên cứu học thuật (APA, MLA, Chicago) có cách trình bày trích dẫn văn bản pháp luật khác nhau về thứ tự thông tin và dấu câu, dù cùng yêu cầu đầy đủ tên văn bản, số hiệu, cơ quan ban hành và năm.
| Tiêu chí | APA | MLA | Chicago |
|---|---|---|---|
| Thứ tự thông tin | Tên văn bản, số hiệu, (năm), nơi xuất bản | Tên văn bản, số hiệu, năm, nguồn công bố | Tên văn bản, số hiệu (năm), cơ quan ban hành |
| Trích dẫn trong bài | (Tên viết tắt văn bản, năm) | (Tên viết tắt văn bản) | Chú thích cuối trang (footnote) |
| Ưu tiên sử dụng | Khoa học xã hội, giáo dục, kinh tế | Ngôn ngữ học, nhân văn | Luật học, sử học, xuất bản chuyên khảo |
| Đặc điểm riêng | Nhấn mạnh năm ban hành ngay sau tên | Nhấn mạnh số hiệu văn bản gốc | Cho phép chú thích mở rộng về ngữ cảnh ban hành |
Trong thực tế nghiên cứu pháp lý tại Việt Nam, phần lớn cơ sở đào tạo yêu cầu sinh viên dùng APA vì tính thống nhất và dễ đối chiếu, nhưng một số tạp chí luật học chuyên ngành vẫn ưu tiên Chicago do hệ thống chú thích cuối trang phù hợp với việc diễn giải các điều khoản dài.
Lỗi thường gặp khi trích dẫn văn bản pháp luật
Người viết mới thường mắc một số lỗi khiến trích dẫn văn bản pháp luật không đạt chuẩn học thuật, ảnh hưởng đến độ tin cậy của bài viết.
- Viết sai hoặc thiếu số ký hiệu văn bản: bỏ sót năm ban hành hoặc ký hiệu cơ quan khiến người đọc không thể tra cứu chính xác văn bản gốc.
- Trích dẫn văn bản đã hết hiệu lực: không kiểm tra tình trạng pháp lý trước khi trích dẫn, dẫn đến áp dụng quy định đã bị thay thế.
- Nhầm lẫn giữa văn bản gốc và văn bản hợp nhất: văn bản hợp nhất (thể hiện nội dung sau khi đã sửa đổi) cần ghi rõ là bản hợp nhất, không trích dẫn như văn bản gốc.
- Sao chép nguyên văn điều luật không ghi nguồn: dù văn bản pháp luật không thuộc đối tượng bảo hộ quyền tác giả, việc trích dẫn vẫn cần ghi rõ nguồn để bảo đảm tính minh bạch học thuật.
- Không thống nhất định dạng trích dẫn trong cùng một bài viết: pha trộn APA và Chicago khiến danh mục tài liệu tham khảo thiếu nhất quán.
Trước khi nộp bài, tác giả nên rà soát lại toàn bộ trích dẫn bằng cách tra cứu trực tiếp trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật hoặc Công báo Chính phủ để bảo đảm số hiệu, ngày ban hành và tình trạng hiệu lực đều chính xác.
Câu hỏi thường gặp
Có bắt buộc trích dẫn văn bản pháp luật theo một chuẩn cố định không?
Tại Việt Nam chưa có tiêu chuẩn trích dẫn văn bản pháp luật chính thức do nhà nước ban hành. Các cơ sở đào tạo và tạp chí khoa học thường tự quy định chuẩn trích dẫn (phổ biến nhất là APA), nên người viết cần tuân thủ theo yêu cầu cụ thể của đơn vị tiếp nhận bài viết.
Trích dẫn văn bản pháp luật có tính vào tỷ lệ đạo văn không?
Nội dung điều luật thường không được tính là đạo văn nếu trích dẫn nguyên văn và ghi rõ nguồn, vì đây là thông tin công khai phục vụ tra cứu pháp lý. Tuy nhiên, phần diễn giải, phân tích quy định của chính tác giả vẫn cần trích dẫn nguồn tham khảo đầy đủ như các loại tài liệu khác.
Làm sao biết văn bản pháp luật còn hiệu lực hay đã bị thay thế?
Cách nhanh nhất là tra cứu trực tiếp số hiệu văn bản trên Cổng thông tin điện tử Chính phủ hoặc Cơ sở dữ liệu quốc gia về văn bản pháp luật (vbpl.vn), nơi thể hiện rõ tình trạng hiệu lực, văn bản sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế kèm theo.
Trích dẫn văn bản hợp nhất khác gì trích dẫn văn bản gốc?
Văn bản hợp nhất thể hiện nội dung văn bản gốc sau khi đã tích hợp các lần sửa đổi, bổ sung, nên khi trích dẫn cần ghi rõ đây là "văn bản hợp nhất" kèm số hiệu văn bản hợp nhất, thay vì trích dẫn như văn bản gốc ban đầu chưa sửa đổi.
Có cần trích dẫn cả thông tư hướng dẫn khi đã trích dẫn nghị định gốc không?
Có, nếu nội dung phân tích trong bài viết dựa trên quy định chi tiết tại thông tư hướng dẫn thi hành, cần trích dẫn cả nghị định gốc và thông tư liên quan, vì hai văn bản có phạm vi điều chỉnh khác nhau và người đọc cần biết chính xác quy định nào đến từ văn bản nào.
Tóm tắt
- Trích dẫn văn bản pháp luật cần đủ 6 yếu tố: tên văn bản, số hiệu, cơ quan ban hành, ngày ban hành, nguồn công bố và tình trạng hiệu lực.
- Số, ký hiệu văn bản quy phạm pháp luật tại Việt Nam tuân theo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật số 80/2015/QH13, không được viết tắt tùy tiện.
- APA, MLA và Chicago có thứ tự trình bày khác nhau; nên chọn một chuẩn duy nhất và áp dụng nhất quán trong toàn bài.
- Luôn kiểm tra tình trạng hiệu lực của văn bản trước khi trích dẫn, tránh dẫn chiếu quy định đã hết hiệu lực hoặc bị thay thế.
- Nên rà soát bài viết bằng phần mềm kiểm tra đạo văn trước khi nộp để bảo đảm mọi trích dẫn được ghi nguồn đầy đủ, minh bạch.