Cách trích dẫn tài liệu tham khảo đúng chuẩn APA, MLA, IEEE

Trích dẫn tài liệu tham khảo là việc dẫn lại nguồn gốc cho các thông tin, dữ liệu, hình ảnh, bảng biểu,… mà người viết sử dụng nhưng có xuất xứ từ tác phẩm, tài liệu của người khác. Trong quá trình làm tiểu luận, luận văn hay các công trình nghiên cứu khoa học, việc trích nguồn không khó nhưng đòi hỏi người viết phải nắm và tuân thủ đúng một chuẩn trích dẫn nhất quán từ đầu đến cuối bài.

Cập nhật: tháng 8/2026 — Biên soạn bởi đội ngũ Kiểm Tra Tài Liệu, Metis JSC

Trích dẫn tài liệu tham khảo là gì và vì sao cần trích dẫn đúng chuẩn?

Trích dẫn tài liệu tham khảo là hành động ghi lại nguồn gốc cho thông tin, dữ liệu, hình ảnh hoặc ý tưởng mà tác giả đã sử dụng trong tác phẩm của mình nhưng bắt nguồn từ công trình của người khác.

Việc dẫn nguồn tài liệu tham khảo được tách thành một phần riêng ở cuối bài, thường có tên là "Tài liệu tham khảo" hoặc "References". Trích dẫn tài liệu tham khảo không chỉ giúp tác phẩm tránh khỏi việc bị quy kết là đạo văn, mà còn thể hiện sự tôn trọng công sức của tác giả nguồn dữ liệu gốc. Ngoài ra, trích dẫn đúng chuẩn còn giúp người đọc dễ dàng tìm lại nguồn gốc thông tin để xác minh tính chính xác hoặc tìm hiểu sâu hơn về chủ đề đang được đề cập.

Dẫn nguồn tài liệu tham khảo đầy đủ còn là hành động thể hiện trách nhiệm của người viết đối với sự liêm chính học thuật trong nghiên cứu khoa học. Một bài viết trích dẫn cẩu thả, thiếu nhất quán giữa các chuẩn khác nhau thường bị hội đồng chấm điểm đánh giá thấp về mặt học thuật, dù nội dung chuyên môn có tốt đến đâu. Lưu ý rằng các quy tắc trong bài áp dụng cho tài liệu bạn đã trực tiếp đọc; nếu chỉ biết đến một nguồn qua bài viết của người khác, hãy dùng trích dẫn thứ cấp với cụm "dẫn theo" thay vì ghi nguồn như thể đã đọc bản gốc. Ngược lại, không phải thông tin nào cũng cần trích dẫn — những sự kiện được công nhận rộng rãi, không gắn tác giả cụ thể (common knowledge) là ngoại lệ, xem ranh giới cụ thể trong bài Common Knowledge là gì? Khi nào không cần trích dẫn.

Cách trích dẫn tài liệu tham khảo đúng chuẩn

Các chuẩn trích dẫn tài liệu tham khảo phổ biến nhất hiện nay

Ba chuẩn trích dẫn được sử dụng rộng rãi nhất trong giới học thuật là APA, MLA và IEEE, mỗi chuẩn có nguồn gốc và lĩnh vực áp dụng riêng. Bảng dưới đây tóm tắt sự khác biệt cơ bản giữa ba chuẩn này.

Chuẩn	Tổ chức xây dựng	Lĩnh vực phổ biến	Cách trích trong văn bản
APA	Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ (1929)	Tâm lý học, khoa học xã hội, giáo dục	Tác giả – năm, ví dụ (Nguyễn, 2023)
MLA	Hiệp hội Ngôn ngữ Hiện đại	Ngôn ngữ học, văn học, nhân văn	Tác giả – số trang, ví dụ (Nguyễn 45)
IEEE	Institute of Electrical and Electronics Engineers	Kỹ thuật, công nghệ thông tin, điện tử	Đánh số thứ tự trong ngoặc vuông, ví dụ [1]

1. Trích dẫn theo chuẩn APA

Chuẩn APA được Hiệp hội Tâm lý Hoa Kỳ (The American Psychological Association) tạo ra vào năm 1929 nhằm đặt ra một quy chuẩn chung cho các nhà nghiên cứu trong việc dẫn nguồn tài liệu tham khảo. APA cũng là chuẩn trích dẫn phổ biến nhất trong giới học thuật. Kể từ khi ra mắt, APA đã trải qua nhiều lần sửa đổi, trong đó phiên bản mới nhất là phiên bản thứ 7, ra mắt năm 2020.

APA sử dụng phương pháp trích dẫn theo định dạng: Tác giả – năm. Tuy nhiên đối với mỗi dạng nguồn khác nhau, định dạng trích dẫn APA cũng thay đổi để phù hợp. Khi tài liệu có từ 3 tác giả trở lên, APA 7 rút gọn bằng "et al." (và cộng sự) ngay từ lần trích đầu tiên — ngưỡng này khác với MLA, Chicago hay Vancouver, xem bảng so sánh đầy đủ trong bài trích dẫn nhiều tác giả và cách dùng "et al." đúng chuẩn. Ví dụ như:

Sách: (Các) tác giả. (Thời gian xuất bản). Tựa sách. Nơi xuất bản: Nhà xuất bản.

Ví dụ: Nguyễn Nhật Ánh. (2019). Mắt biếc. Việt Nam: Nhà xuất bản Trẻ.

Tạp chí, bài báo: (Các) tác giả. (Thời gian phát hành). Tiêu đề bài báo. Tiêu đề tạp chí, số tập (số phát hành). số trang. DOI (Nếu có): yy.yyyyyyyyy. — DOI là mã định danh vĩnh viễn của bài báo; cách tra và trình bày đúng theo APA 7/IEEE xem tại bài DOI là gì, ORCID là gì?.

Ví dụ: Nguyễn Thuỳ Chinh, Hoàng Thái. (2023). Review: emulsion techniques for producing polymer based drug delivery systems. Vietnam Journal of Science and Technology, vol. 61, no. 1. pp. 1–26*.* 10.15625/2525-2518/17666

Luận văn, luận án: (Các) tác giả. (Thời gian phát hành). Tiêu đề (Loại luận văn, Cơ sở đào tạo, Địa điểm).

Ví dụ: Ngô Thành Hưng. (2021). Đánh giá kết quả phẫu thuật tái tạo van động mạch chủ bằng phương pháp Ozaki điều trị bệnh van động mạch chủ đơn thuần tại bệnh viện E (Luận án tiến sĩ, Trường Đại học Y Hà Nội, Việt Nam).

Website: (Các) tác giả. (Thời gian phát hành). Tiêu đề bài viết truy cập. Thời gian truy cập, từ http://…. (Địa chỉ URL của trang web). Nếu không tìm được tên tác giả, bạn thay thế bằng tên trang web.

Ví dụ: Ngân hàng thế giới. (2018). Báo cáo Chỉ số năng lực Logistics 2018. Truy cập ngày 16/09/2020, từ: http://www.worldbank.lpi.com/

Với nguồn mạng xã hội (Facebook, YouTube, TikTok, podcast), APA 7 quy định định dạng riêng khác với website thông thường — xem chi tiết và ví dụ từng nền tảng trong bài trích dẫn Facebook, YouTube, TikTok, Podcast chuẩn APA 7.

Cách trích dẫn tài liệu tham khảo đúng chuẩn

2. Trích dẫn theo chuẩn MLA

Chuẩn MLA được tạo ra bởi Hiệp hội Ngôn ngữ Hiện đại (Modern Language Association). Tuy không phổ biến bằng APA nhưng MLA vẫn được biết đến như một quy chuẩn trích dẫn thông dụng trong giới nghiên cứu học thuật, đặc biệt ở các ngành ngôn ngữ và nhân văn. Phiên bản mới nhất hiện nay là MLA Handbook lần thứ 9, phát hành năm 2021 bởi Modern Language Association. Cũng giống APA, MLA có định dạng khác nhau cho từng dạng nguồn:

Sách: Tên tác giả. Tên sách. Nhà xuất bản, năm xuất bản.

Ví dụ: Nguyễn Nhật Ánh. Mắt biếc. Nhà xuất bản Trẻ, 2019.

Tạp chí, bài báo: (Các) tác giả. "Tên bài báo." Tên báo, số báo, năm phát hành, số trang. Địa chỉ URL trực tiếp (hoặc DOI nếu có).

Ví dụ: Nguyễn Thuỳ Chinh, Hoàng Thái. "Review: emulsion techniques for producing polymer based drug delivery systems." Vietnam Journal of Science and Technology, vol. 61, no. 1, 2023, pp. 1–26. 10.15625/2525-2518/17666.

Luận văn, luận án: (Các) tác giả. "Tên chương, tên luận văn/luận án." Nhà phát hành, Năm phát hành, số trang.

Ví dụ: Ngô Thành Hưng. "Chương 1: Tổng quan, Đánh giá kết quả phẫu thuật tái tạo van động mạch chủ bằng phương pháp Ozaki điều trị bệnh van động mạch chủ đơn thuần tại bệnh viện E." Đại học Y Hà Nội, 2021.

Website: (Các) tác giả. "Tên trang truy cập". Tên website, thời gian phát hành, địa chỉ URL trực tiếp. Nếu không có tên tác giả thì sử dụng tên website.

Ví dụ: Ngân hàng thế giới. "Báo cáo Chỉ số năng lực Logistics 2018". 2018, từ: http://www.worldbank.lpi.com/

Cách trích dẫn tài liệu tham khảo đúng chuẩn

3. Trích dẫn theo chuẩn IEEE

Chuẩn trích dẫn IEEE có nguồn gốc từ Institute of Electrical and Electronics Engineers (Hội Kỹ sư Điện và Điện tử). Vì nguồn gốc này, IEEE thường được sử dụng phổ biến hơn trong các lĩnh vực liên quan tới kỹ thuật, công nghệ thông tin. Nguyên tắc cơ bản của IEEE là trích dẫn theo số: khi trích nguồn thông tin, tác giả đánh số phần trích dẫn đó bằng số đặt trong ngoặc vuông (ví dụ: [1]). Sau đó, ở phần Tài liệu tham khảo, các nguồn được liệt kê theo đúng thứ tự [1], [2], [3],… IEEE cũng có định dạng khác nhau cho từng dạng nguồn:

Sách: [Số] Tên tác giả, Tên sách, phiên bản. Nơi xuất bản: Nhà xuất bản, năm xuất bản.

Ví dụ: [1] Nguyễn Nhật Ánh, Mắt biếc, tái bản 2019. Việt Nam: Nhà xuất bản Trẻ, 2019.

Tạp chí, bài báo: [Số] Tên tác giả, "Tên bài báo", Tên tạp chí, số báo, số trang, ngày phát hành. Địa chỉ URL (nếu là tạp chí điện tử).

Ví dụ: [4] T. C. Nguyen and H. Thai, "Review: emulsion techniques for producing polymer based drug delivery systems", Vietnam J. Sci. Technol., vol. 61, no. 1, pp. 1–26, Feb. 2023.

Luận văn, luận án: [Số] Tên tác giả, "Tên luận văn/luận án," Kiểu luận văn, Tên ngành, Tên Trường Đại học, Nơi phát hành, Năm.

Ví dụ: [3] Ngô Thành Hưng, "Đánh giá kết quả phẫu thuật tái tạo van động mạch chủ bằng phương pháp Ozaki điều trị bệnh van động mạch chủ đơn thuần tại bệnh viện E," Luận án Tiến sĩ, Ngoại khoa, Trường Đại học Y Hà Nội, Việt Nam, 2021.

Website: [Số] Tên tác giả/Tên website. (Năm, tháng, ngày phát hành). Tên trang truy cập [Online]. Địa chỉ URL.

Ví dụ: [2] Ngân hàng thế giới. (2018). Báo cáo Chỉ số năng lực Logistics 2018 [Online]. Từ: http://www.worldbank.lpi.com/

Cách trích dẫn tài liệu tham khảo đúng chuẩn

Nếu bạn học ngành kỹ thuật và cần hướng dẫn sâu hơn — quy tắc đánh số theo thứ tự xuất hiện, định dạng cho bài hội nghị, chuẩn kỹ thuật, các lỗi thường gặp — xem bài chuẩn trích dẫn IEEE là gì? Hướng dẫn trích dẫn IEEE cho ngành kỹ thuật.

Làm sao chọn đúng chuẩn trích dẫn cho bài viết của bạn?

Việc lựa chọn chuẩn trích dẫn nào phụ thuộc trước hết vào quy định của khoa/trường và lĩnh vực nghiên cứu. Nếu đơn vị đào tạo không quy định cụ thể, người viết nên chọn APA cho các ngành khoa học xã hội, giáo dục, kinh tế; chọn MLA cho các ngành ngôn ngữ, văn học; và chọn IEEE cho các ngành kỹ thuật, công nghệ.

Quy tắc chọn chuẩn trích dẫn theo khối ngành phổ biến trong giới học thuật: khoa học xã hội – giáo dục – kinh tế ưu tiên APA; ngôn ngữ – văn học ưu tiên MLA; kỹ thuật – công nghệ thông tin ưu tiên IEEE; Y Dược gần như luôn dùng Vancouver do ICMJE ban hành. Dù chọn chuẩn nào, quy tắc quan trọng nhất vẫn là áp dụng nhất quán một chuẩn duy nhất xuyên suốt toàn bộ tài liệu. Riêng khối Y Dược, Điều dưỡng gần như luôn dùng chuẩn Vancouver — một dạng trích dẫn số khác do ICMJE ban hành, xem chi tiết trong bài chuẩn trích dẫn Vancouver là gì? Hướng dẫn cho luận văn Y Dược. Bên cạnh các chuẩn trên, còn nhiều quy chuẩn trích dẫn khác như ACS, Chicago/Turabian, AAPS,… tùy đặc thù từng ngành — xem bảng so sánh đầy đủ theo từng khối ngành (kể cả khối Luật với cách trích dẫn đặc thù) trong bài nên dùng chuẩn trích dẫn nào? So sánh theo khối ngành.

Dù chọn chuẩn nào, nguyên tắc quan trọng nhất là phải sử dụng thống nhất một chuẩn cho toàn bộ tài liệu, không trộn lẫn nhiều kiểu trích dẫn trong cùng một bài. Các bạn có thể tham khảo thêm công cụ hỗ trợ trích dẫn tự động tại ScholarHub, Citation Machine và Mendeley Cite, hỗ trợ nhiều chuẩn bao gồm APA, MLA, IEEE, ACS, Chicago, AAPS,… ScholarHub là công cụ do người Việt phát triển, miễn phí và cho lưu lại danh mục đã tạo nên tiện khi tài liệu tham khảo có cả nguồn tiếng Việt lẫn tiếng Anh. Nếu danh mục tài liệu của bạn lớn, nên dùng hẳn phần mềm quản lý tài liệu tham khảo chuyên dụng — xem bài so sánh Zotero, Mendeley và EndNote để chọn công cụ phù hợp. Ngoài ra, nút Cite trên Google Scholar cũng cho sẵn trích dẫn theo APA, MLA, Chicago, Harvard, Vancouver — xem cách dùng Google Scholar tìm và trích dẫn tài liệu tham khảo.

Ngoài trích dẫn dạng đầy đủ trong danh mục tài liệu tham khảo, nhiều bài viết còn dùng thêm footnote (chú thích dưới chân trang) để giải thích thêm cho một thuật ngữ hay số liệu cụ thể — đây là hai công cụ trích dẫn khác nhau về vai trò và cách dùng.

Một lưu ý quan trọng trong thời đại AI: nếu bạn dùng ChatGPT hay các công cụ AI để gợi ý tài liệu, hãy kiểm chứng từng nguồn trước khi đưa vào danh mục — AI có thể tạo ra trích dẫn trông như thật nhưng không hề tồn tại, xem chi tiết trong bài AI bịa tài liệu tham khảo: cách nhận biết và kiểm chứng trích dẫn giả. Nguyên tắc trích dẫn nhất quán này cũng áp dụng cho hình ảnh do AI tạo ra (Midjourney, DALL-E) nếu bạn chèn vào bài — xem cách ghi nguồn riêng cho loại nội dung này tại bài trích dẫn hình ảnh do AI tạo trong luận văn, khóa luận.

Sai lầm thường gặp khi trích dẫn tài liệu tham khảo

Từ thực tế rà soát luận văn, khóa luận, năm lỗi trích dẫn sau lặp lại nhiều nhất, bất kể chuẩn trích dẫn nào đang áp dụng.

Trộn lẫn nhiều chuẩn trích dẫn trong cùng một bài. Chương 1 trích theo APA (Nguyễn, 2023), chương 3 lại trích theo IEEE [12] — lỗi này gần như chắc chắn bị trừ điểm hình thức dù nội dung tốt, vì thể hiện sự thiếu cẩn trọng khi biên tập.
Trích dẫn trong bài nhưng không đưa vào danh mục tham khảo (hoặc ngược lại). Đây là lỗi phổ biến nhất khi sinh viên chỉnh sửa bài nhiều lần — xóa một đoạn có trích dẫn nhưng quên xóa mục tương ứng trong danh mục, khiến danh mục tài liệu tham khảo có nguồn "thừa" không xuất hiện trong bài.
Ghi năm xuất bản sai hoặc thiếu khi trích dẫn qua trung gian. Ví dụ đọc một số liệu được trích lại trong bài báo khác nhưng ghi nhầm thành năm của bài báo trung gian thay vì năm của nguồn gốc — trường hợp này cần dùng trích dẫn thứ cấp với cụm "dẫn theo" thay vì trích như đã đọc bản gốc.
Copy nguyên định dạng trích dẫn từ một bài mẫu khác ngành. Sinh viên khối Kinh tế lấy mẫu trích dẫn IEEE từ tài liệu ngành Kỹ thuật rồi áp dụng nguyên xi, trong khi khối ngành của mình quy định dùng APA — luôn xác nhận chuẩn trích dẫn bắt buộc của khoa trước khi bắt đầu viết.
Dùng công cụ trích dẫn tự động mà không kiểm tra lại. Các phần mềm như Citation Machine hay Mendeley Cite đôi khi tạo sai định dạng dấu câu hoặc thiếu trường thông tin (ví dụ thiếu số DOI) — luôn đối chiếu lại ít nhất 2–3 mục trích dẫn quan trọng với hướng dẫn gốc của chuẩn đang dùng trước khi nộp bài.

Checklist rà soát trích dẫn trước khi nộp bài:

[ ] Toàn bộ tài liệu dùng thống nhất một chuẩn trích dẫn (APA, MLA hoặc IEEE), không trộn lẫn
[ ] Mọi trích dẫn trong bài đều có mục tương ứng trong danh mục tài liệu tham khảo, và ngược lại
[ ] Trích dẫn qua trung gian đã dùng đúng cụm "dẫn theo" thay vì trích như đã đọc bản gốc
[ ] Đã xác nhận chuẩn trích dẫn bắt buộc của khoa/ngành trước khi áp dụng
[ ] Đã đối chiếu lại các trích dẫn do công cụ tự động tạo ra, không copy nguyên xi không kiểm tra

Câu hỏi thường gặp

Trích dẫn APA và MLA khác nhau ở điểm nào?

APA trích theo định dạng tác giả–năm (Nguyễn, 2023), phổ biến trong khoa học xã hội và giáo dục; MLA trích theo tác giả–số trang (Nguyễn 45), phổ biến trong ngôn ngữ học và văn học. Cả hai đều yêu cầu danh mục tài liệu tham khảo đầy đủ ở cuối bài, nhưng cách sắp xếp thông tin trong từng mục có khác biệt về dấu câu và thứ tự.

Có bắt buộc phải dùng một chuẩn trích dẫn duy nhất trong cả bài không?

Có. Việc trộn lẫn nhiều chuẩn trích dẫn trong cùng một tài liệu khiến bài viết thiếu nhất quán, gây khó khăn cho người đọc khi tra cứu nguồn và thường bị hội đồng chấm điểm trừ điểm hình thức. Hãy chọn một chuẩn ngay từ đầu và áp dụng xuyên suốt toàn bộ tài liệu.

Không trích dẫn tài liệu tham khảo có bị coi là đạo văn không?

Có. Sử dụng ý tưởng, số liệu hoặc câu chữ của người khác mà không ghi rõ nguồn gốc là một trong những hình thức đạo văn phổ biến nhất, dù người viết không cố ý. Cách phòng tránh hiệu quả nhất là trích dẫn đầy đủ ngay khi soạn thảo và tự kiểm tra đạo văn trước khi nộp bài.

Nên trích dẫn trang web như thế nào cho đúng chuẩn?

Trích dẫn trang web cần đủ thông tin tác giả (hoặc tên tổ chức nếu không có tác giả), năm phát hành, tiêu đề bài viết, tên website và địa chỉ URL truy cập. Xem hướng dẫn chi tiết trong bài Trích dẫn trang web làm tài liệu tham khảo.

Nguồn không có tác giả hoặc không rõ ngày tháng thì trích dẫn thế nào?

Dùng tên tổ chức phát hành hoặc tiêu đề tác phẩm thay vào vị trí tác giả, và dùng ký hiệu "n.d." (no date) thay vị trí năm khi không tìm được ngày xuất bản dù đã kiểm tra kỹ. Đây không phải lý do để bỏ trích dẫn — xem quy tắc đầy đủ và cách tìm ngày ẩn qua Wayback Machine trong bài trích dẫn nguồn không tác giả, không ngày tháng.

Trích dẫn IEEE khác gì APA và MLA ở điểm nào?

IEEE dùng hệ thống đánh số thứ tự trong ngoặc vuông (ví dụ [1]) theo thứ tự xuất hiện trong bài, trong khi APA và MLA đều dùng hệ thống tác giả — chỉ khác nhau ở việc ghi năm (APA) hay số trang (MLA). IEEE phổ biến hơn ở khối kỹ thuật, công nghệ thông tin vì cách trình bày gọn, không làm gián đoạn mạch văn kỹ thuật bằng tên tác giả dài.

Nguồn do AI (ChatGPT, Gemini) gợi ý có cần kiểm chứng trước khi trích dẫn không?

Có, bắt buộc phải kiểm chứng. AI tạo sinh có thể đưa ra tên tác giả, tiêu đề bài báo và cả DOI trông rất thật nhưng không tồn tại — luôn tra lại qua Google Scholar hoặc cơ sở dữ liệu học thuật trước khi đưa bất kỳ nguồn nào do AI gợi ý vào danh mục tài liệu tham khảo.

Tóm tắt

Trích dẫn tài liệu tham khảo là ghi lại nguồn gốc thông tin, dữ liệu, hình ảnh mà người viết sử dụng từ tác phẩm khác.
Ba chuẩn trích dẫn phổ biến nhất: APA (tác giả – năm), MLA (tác giả – số trang), IEEE (đánh số thứ tự).
Mỗi chuẩn có định dạng riêng cho sách, tạp chí, luận văn và website — cần áp dụng đúng và nhất quán.
Không trộn lẫn nhiều chuẩn trích dẫn trong cùng một tài liệu.
Luôn kiểm chứng trích dẫn do AI gợi ý trước khi đưa vào danh mục tham khảo.
Kiểm Tra Tài Liệu hỗ trợ rà soát trùng lặp và phát hiện thiếu trích dẫn trước khi nộp bài.

Cách trích dẫn tài liệu tham khảo đúng chuẩn APA, MLA, IEEE

Trích dẫn tài liệu tham khảo là gì và vì sao cần trích dẫn đúng chuẩn?