Skip to content

Sinh viên chép bài nhau trong cùng lớp: kiểm tra nhóm và đối chiếu chéo tiểu luận, báo cáo thực tập ​

Sinh viên chép bài nhau là hành vi mà tài liệu học thuật quốc tế gọi là collusion (cộng tác trái phép): làm chung, nhận giúp hoặc cho bạn chép một bài vốn phải làm độc lập. Loại này khó bắt bằng cách kiểm tra từng bài riêng lẻ, vì file của bạn học thường không có trên internet. Muốn thấy, giảng viên phải đối chiếu các bài nộp với nhau bằng kiểm tra nhóm. Bài này hướng dẫn quy trình, cách phân loại trùng và mẫu biên bản.

Cập nhật: tháng 11/2026 — Biên soạn bởi đội ngũ Kiểm Tra Tài Liệu, Metis JSC

Collusion là gì và khác chép từ internet ở đâu? ​

Collusion là việc sinh viên cùng làm, nhận giúp hoặc để bạn sao chép một bài đánh giá mà quy định yêu cầu làm độc lập. Đại học Bristol, RMIT và Westminster mô tả hành vi này nhất quán: làm chung bài cá nhân, chép bài bạn, và cả việc đưa bài của mình cho bạn đều là vi phạm.

Collusion (cộng tác trái phép) là việc hợp tác không được phép trong một bài đánh giá cá nhân, gồm cả người chép lẫn người cho chép. Nội dung tổng hợp từ quy định liêm chính học thuật của Đại học Bristol, RMIT và Westminster.

Điểm khó là ranh giới. Nguyên nhân sinh viên cho phép mình làm như vậy được phân tích ở bài vì sao sinh viên đạo văn. Barrett và Cox (2005, Assessment & Evaluation in Higher Education, 30(2): 107–122) cho sinh viên và giảng viên đánh giá các tình huống mẫu. Hai nhóm đồng ý về đạo văn nhưng không đồng ý về collusion, và đều coi collusion dễ chấp nhận hơn vì "bạn vẫn học được gì đó".

Tiêu chíChép từ internet, sáchChép chéo giữa sinh viên (collusion)
Nguồn gốc nội dungWebsite, luận văn, giáo trình đã công bốFile của bạn cùng lớp, thường chưa đăng ở đâu
Kiểm tra từng bài độc lậpThường phát hiện đượcThường báo thấp, vì không có nguồn công khai để so
Kiểm tra nhóm, đối chiếu chéoChỉ phát hiện nếu bật thêm nguồn internetPhát hiện trực tiếp
Người liên quanMột ngườiÍt nhất hai người, cả người cho chép

Với bài làm nhóm do giảng viên giao, ranh giới khác hẳn; xem bài đạo văn trong bài tập nhóm.

Sinh viên chép bài nhau phổ biến đến mức nào? ​

Hai nghiên cứu dưới đây, một ở Việt Nam và một ở Hoa Kỳ, cùng cho thấy cộng tác trái phép trong bài cá nhân là hành vi thường gặp.

Nguyễn Thành Long, Đặng Hùng Vũ và Lê Thị Thiên Hương (2022, Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng, số 245) khảo sát ẩn danh 957 sinh viên thuộc 8 khoa của một trường đại học năm 2021. Kết quả: 94,5% từng thực hiện ít nhất một trong 21 hành vi được liệt kê.

Trong 21 hành vi, "làm bài tập chung khi yêu cầu cá nhân" có tỷ lệ cao nhất: 57% sinh viên làm hơn một lần, 16% làm một lần, 27% chưa bao giờ; 23% cho rằng đó không phải vi phạm (Nguyễn Thành Long và cộng sự, 2022).

Cùng khảo sát, "sao chép bài tập về nhà của bạn bằng máy tính, Zalo" có 24% làm hơn một lần và 17% làm một lần. Đây là mẫu của một trường, chọn không ngẫu nhiên, dữ liệu tự khai, nên chỉ phản ánh trường đó.

Ở Mỹ, bản tổng hợp của Trung tâm CRLT (Đại học Michigan, Meizlish, 2005) về nghiên cứu của McCabe và Treviño (1996), lặp lại khảo sát Bowers (1964) tại chín trường đại học công lập, ghi nhận cộng tác trái phép trong bài yêu cầu làm cá nhân tăng từ 11% (1963) lên 49% (1993).

Vì sao kiểm tra độc lập từng bài bỏ sót chép chéo? ​

Kiểm tra độc lập so từng bài với internet và kho dữ liệu, còn chép chéo xảy ra giữa hai file chưa từng xuất hiện ở đó. Mỗi bài có thể dưới ngưỡng của trường, trong khi hai bài giống nhau từng đoạn.

Ví dụ minh họa (số giả định để minh họa cách đọc, không phải kết quả đo): lớp 42 sinh viên nộp báo cáo thực tập. Bạn A kiểm tra độc lập ra 14%, bạn B ra 12%, đều dưới ngưỡng 20–30% mà nhiều trường áp dụng (xem quy định điểm trùng lặp). Khi đối chiếu chéo cả lớp, hai bài trùng nhau nhiều đoạn liên tục ở mục nhận xét, đánh giá; chỉ phép so cặp mới lộ ra.

Làm thủ công cũng không khả thi: lớp n sinh viên có n(n−1)/2 cặp bài, tức 780 cặp với 40 sinh viên và 4.950 cặp với 100 sinh viên. Mỗi cặp đọc lướt 5 phút thì lớp 40 người tốn khoảng 65 giờ.

Giới hạn: kiểm tra nhóm chỉ thấy trùng câu chữ. Hai bài cùng ý tưởng nhưng diễn đạt khác hẳn, hoặc bài thuê viết riêng (xem contract cheating), nằm ngoài phép so này. Với bài tập lập trình, đối chiếu chéo cần công cụ so cấu trúc mã chứ không chỉ so chữ; xem đạo văn mã nguồn trong đồ án CNTT: JPlag, MOSS.

Kiểm tra nhóm và Lớp học trên Kiểm Tra Tài Liệu làm được gì? ​

Kiểm Tra Tài Liệu có hai đường đối chiếu chéo: Kiểm tra nhóm cho giảng viên tự gom file, và Lớp học cho quy trình giao, nhận bài. Phần dưới chỉ nêu điều các trang hướng dẫn ghi.

Nội dungKiểm tra nhómLớp học
Phù hợp khiGiảng viên đã có sẵn bộ bài và tự gom thành một nhómGiảng viên giao và nhận bài ngay trong hệ thống
Đầu vàoTải file nén (zip) hoặc thư mục, đặt tên nhómSinh viên nộp bài tập đã được giao trong lớp
Đối chiếu chéoMặc định các tài liệu trong nhóm kiểm tra trùng với nhauTự động kiểm tra giữa các bài nộp trong lớp khi giảng viên chọn "Yêu cầu kiểm tra"
Nguồn internetTùy chọn, tích "Kiểm tra tài liệu với nguồn Internet"Có, kèm dữ liệu nội sinh
Kết quảBáo cáo từng file như file lẻ; tải hàng loạt báo cáo cả nhómXem từng sinh viên, tải báo cáo, tải tài liệu gốc, "Tải xuống tất cả"

Một số giới hạn của Lớp học theo hướng dẫn: mỗi bài tập thêm tối đa 5 tệp, chỉ kiểm tra trùng lặp tài liệu PDF và Word, và hệ thống chỉ cho nộp tài liệu kiểm tra toàn bộ nội dung (tài liệu kiểm tra một phần bị ẩn). Điều kiện sử dụng hiện hành xem ở các trang hướng dẫn Kiểm tra nhóm và Lớp học; giới thiệu tổng quan ở bài chức năng Lớp học.

Những điều trang hướng dẫn không nói ​

Hai trang hướng dẫn không mô tả bảng ma trận dựng sẵn giữa các cặp, không nêu số file tối đa trong một nhóm, và không nêu cách tài liệu cùng nhóm hiện trong danh sách nguồn trùng. Bài này vì vậy không khẳng định các điều đó. Hãy thử trước với nhóm 3 file tự soạn (hai file có đoạn chung) để biết báo cáo hiển thị thế nào, rồi mới chạy cả lớp.

Vì sao điểm giảng viên thấy có thể khác điểm sinh viên tự kiểm tra? ​

Theo hướng dẫn, sinh viên tự kiểm tra ở mục Tài liệu trước khi nộp, còn bước đối chiếu giữa các bài nộp được nêu ở thao tác "Yêu cầu kiểm tra" của giảng viên sau hạn nộp; giảng viên nhận tỉ lệ ban đầu chưa được loại trừ. Thêm nguồn so sánh chỉ có thể làm tăng phần trùng, nên con số giảng viên thấy có thể cao hơn. Hãy báo trước cho sinh viên.

Hệ thống khác có đối chiếu bài trong cùng lớp không? ​

Có, đối chiếu chéo không phải khái niệm riêng của một phần mềm. Blog của Turnitin (Laura Young, 10/01/2019) định nghĩa collusion là khi bài của nhiều sinh viên chồng lấn nhau trong cùng lớp hoặc cùng bài tập. Bài này nêu điều kiện để kiểm tra collusion trong Turnitin: phải chọn kho bài nộp chuẩn hoặc kho của trường trong cài đặt tìm kiếm, và bài phải được lưu vào kho. Bài này cũng cảnh báo việc loại bớt nguồn ngắn có thể làm lệch kết quả hoặc che mất collusion, và nêu rằng sinh viên nộp cùng một bài cho hai lớp khác nhau sẽ tự khớp với chính mình, đó là tự đạo văn chứ không phải collusion.

Hệ quả cho việc chọn công cụ: đối chiếu giữa bạn cùng lớp có thể làm bằng kho bài nộp của lớp (cách Turnitin mô tả) hoặc bằng việc giảng viên tự gom file thành một nhóm (cách Kiểm tra nhóm mô tả). Cài đặt thực tế phụ thuộc từng trường và từng cách tích hợp, nên hãy hỏi đơn vị quản trị hệ thống trước khi cam kết với sinh viên rằng bài sẽ được đối chiếu chéo. Về so sánh tính năng giữa các phần mềm, xem bài tính năng nổi bật của kiemtratailieu.vn.

Lịch triển khai một đợt kiểm tra chéo trong học phần ​

Lịch dưới đây là đề xuất thực hành cho một bài tiểu luận nộp một lần, không phải quy định của trường hay của phần mềm.

MốcViệc cần làmĐầu ra
2 tuần trước hạnCông bố quy tắc hợp tác và việc đối chiếu chéoThông báo bằng văn bản trong lớp
1 tuần trước hạnCho sinh viên tự kiểm tra bài của mình trước khi nộpSinh viên tự sửa phần trích dẫn
Ngày hạn nộpThu bài Word hoặc PDF có lớp chữ, đặt tên theo mã sinh viênThư mục bài nộp đã chuẩn hóa
1 ngày sau hạnChạy nhóm hoặc "Yêu cầu kiểm tra"Báo cáo từng bài
2 đến 3 ngày sauĐọc báo cáo, lập bảng cặpDanh sách cặp cần xác minh
1 tuần sauLàm việc riêng với từng sinh viên liên quan, lập biên bảnBiên bản và hướng xử lý

Bảng lập cặp dưới đây là ví dụ giả định, mô tả cách ghi chép chứ không phải kết quả đo:

Cặp bàiMục trùngMàu cao nhấtPhân loại
SV07 và SV311.2 giới thiệu đơn vịCamCần xem: cùng nơi thực tập
SV07 và SV313.2 nhận xét, 3.3 đề xuất, liên tục 4 đoạnĐỏĐáng ngờ: chuyển xác minh
SV12 và SV19Chương 1 yêu cầu của đềVàngHợp lệ: loại trừ, ghi lý do

Cặp thứ hai khác hẳn hai cặp còn lại ở chỗ đoạn trùng nằm ở phần mỗi sinh viên lẽ ra tự viết. Đó là lý do bài nhấn mạnh vị trí đoạn trùng hơn con số tổng.

Quy trình 6 bước đối chiếu chéo cho giảng viên ​

Quy trình áp dụng cho tiểu luận, báo cáo thực tập, báo cáo kiến tập; công cụ chỉ ở bước 3–4.

  1. Công bố quy tắc trước hạn nộp. Ghi rõ bài làm cá nhân hay nhóm, được bàn ý tưởng đến đâu, và bài sẽ được đối chiếu chéo. Vì ranh giới mờ (Barrett và Cox, 2005), quy tắc nói trước giúp xử lý sau này có căn cứ.
  2. Gom bài đúng định dạng. Dùng Word hoặc PDF có lớp chữ; PDF scan ảnh có thể ra 0% (xem PDF scan). Đặt tên file theo mã sinh viên và họ tên để đọc cặp bài không nhầm.
  3. Chạy kiểm tra. Tạo nhóm rồi tải zip hoặc thư mục lên, hoặc giao bài qua Lớp học và chọn "Yêu cầu kiểm tra" sau hạn. Nếu chờ lâu, dùng nút đồng bộ lại.
  4. Đọc từng báo cáo và lập bảng cặp. Báo cáo tô màu từng câu theo mức giống nguồn: vàng 50–70%, cam 70–90%, đỏ trên 90% (ngưỡng mặc định trên app.kttl.vn, hệ thống riêng có thể khác). Tự lập bảng tính: cặp bài, mục hoặc trang trùng, màu cao nhất, phân loại.
  5. Phân loại theo bảng ở mục sau, bắt đầu từ các cặp có đoạn đỏ liên tục dài nhất.
  6. Xác minh với từng sinh viên riêng, lập biên bản, rồi chuyển theo quy chế nếu cần. Để hiểu phía sinh viên sẽ chuẩn bị giải trình thế nào, xem bài bị nghi đạo văn.

Để loại phần trùng chính đáng khỏi điểm, dùng "Loại trừ kết quả" với lý do có sẵn hoặc "Lý do khác" kèm mô tả. Cách đọc nguồn và màu xem thêm cách đọc báo cáo kiểm tra trùng lặp.

Làm sao phân biệt trùng hợp lệ và trùng đáng ngờ? ​

Trùng hợp lệ là phần ai làm đúng đề cũng buộc phải giống; trùng đáng ngờ là phần lẽ ra mỗi người tự viết. Phân loại theo vị trí đoạn trùng trước, mức phần trăm sau.

LoạiVí dụ trong tiểu luận, báo cáo thực tậpCách xử lý
Hợp lệĐề bài, yêu cầu của giảng viên chép lại; mẫu báo cáo, tiêu đề chươngLoại trừ, ghi lý do
Hợp lệĐịnh nghĩa trong giáo trình bắt buộc; danh mục tài liệu tham khảoGiữ, kiểm tra có trích dẫn
Cần xemChương giới thiệu đơn vị khi nhiều bạn thực tập cùng nơiKiểm tra có diễn đạt riêng không
Đáng ngờĐoạn dài cùng thứ tự câu ở phần phân tích, nhận xét, đề xuấtChuyển sang xác minh
Đáng ngờCùng một số liệu tự thu thập, cùng sai số hoặc cùng lỗi chính tảChuyển sang xác minh
Đáng ngờCùng một đoạn đã đổi từ đồng nghĩa theo cùng cáchChuyển sang xác minh

Mẹo thực hành: so thêm báo cáo chính tả của hai bài. Một lỗi lạ xuất hiện ở cả hai là manh mối mạnh hơn nhiều so với phần trăm. Nội dung giới thiệu đơn vị hay trùng cũng được phân tích ở bài đạo văn trong tiểu luận, báo cáo thực tập.

Báo cáo chỉ cho biết hai bài giống nhau, không cho biết ai chép của ai, và cả hai người đều có thể liên quan. Thời điểm nộp, bản nháp, lịch sử chỉnh sửa và vấn đáp trực tiếp mới giúp phân biệt. Thuộc tính tệp chỉ là manh mối, vì dễ thay đổi.

Mẫu biên bản làm việc ngắn với sinh viên ​

Biên bản ghi sự việc và lời giải trình, không ghi kết luận vi phạm. Điều 20 Quy chế đào tạo đại học (Thông tư 08/2021/TT-BGDĐT) xử lý gian lận theo từng học phần vi phạm nhưng không nhắc riêng collusion, nên khung xử lý nằm ở quy chế từng trường.

textBIÊN BẢN LÀM VIỆC (mẫu rút gọn)
Học phần/lớp: ........  Bài nộp: ........  Ngày làm việc: ........
Sinh viên (làm việc riêng từng người): ........  MSSV: ........
1. Căn cứ: báo cáo đối chiếu chéo, cặp bài ........ và ........
  Đoạn trùng (mục/trang): ........  Mức màu cao nhất: ........
2. Câu hỏi đã hỏi: (a) Ai viết đoạn này, khi nào? (b) Có chia sẻ file
  cho bạn không? (c) Giải thích lại ý chính bằng lời của em.
3. Sinh viên trả lời: ........
4. Tài liệu sinh viên cung cấp (bản nháp, lịch sử chỉnh sửa): ........
5. Nhận xét ban đầu của giảng viên: ........
6. Hướng xử lý: [ ] bỏ qua, trùng hợp lệ  [ ] nhắc nhở  [ ] chuyển
  khoa/hội đồng theo quy chế của trường
Chữ ký sinh viên: ........   Chữ ký giảng viên: ........

Sai lầm thường gặp và checklist áp dụng ngay ​

Năm sai lầm hay gặp khi rà bài cả lớp:

  • Coi mọi cặp trùng cao là chép. Cả lớp dùng chung đề bài hoặc mẫu báo cáo thì cặp nào cũng trùng; hãy xem vị trí đoạn.
  • Chỉ nhìn phần trăm tổng của từng bài. Con số này không cho biết bài trùng với ai.
  • Kết luận ai chép của ai chỉ từ báo cáo. Báo cáo không xác định chiều sao chép.
  • Công bố báo cáo có tên bạn khác cho cả lớp. Chỉ làm việc riêng với sinh viên liên quan.
  • Không nói trước quy tắc hợp tác. Ranh giới mờ nên sinh viên dễ tin rằng bàn bài là hợp lệ.

Checklist trước khi chốt:

  • [ ] Đã thông báo quy tắc hợp tác và việc đối chiếu chéo trước hạn nộp
  • [ ] File là Word/PDF có lớp chữ, tên file theo mã sinh viên
  • [ ] Đã thử trên nhóm 3 file thử trước khi chạy cả lớp
  • [ ] Đã loại trừ phần trùng hợp lệ (đề bài, mẫu, tài liệu tham khảo) và ghi lý do
  • [ ] Đã hỏi từng sinh viên riêng, lập biên bản, lưu báo cáo đến khi có điểm chính thức

Câu hỏi thường gặp ​

Hai sinh viên cùng thực tập một công ty trùng nhau thì có phải chép bài không? ​

Chưa chắc. Phần giới thiệu đơn vị dựa trên thông tin công khai nên dễ trùng, nhất là khi cả hai lấy từ website hoặc hồ sơ năng lực của công ty. Dấu hiệu đáng ngờ nằm ở phần nhận xét, đánh giá, đề xuất và số liệu tự thu thập: đoạn dài cùng thứ tự câu, cùng sai số, cùng lỗi chính tả. Hãy xem vị trí đoạn trùng, rồi hỏi từng bạn riêng và yêu cầu họ nêu nguồn số liệu trước khi kết luận.

Tính năng kiểm tra nhóm của Kiểm Tra Tài Liệu hoạt động thế nào? ​

Giảng viên tạo nhóm, tải file nén (zip) hoặc thư mục lên và đặt tên nhóm. Các tài liệu trong nhóm mặc định được kiểm tra trùng lặp với nhau; muốn đối chiếu thêm với nguồn internet thì tích chọn tùy chọn tương ứng. Sau đó bạn xem báo cáo online hoặc tải báo cáo từng file, giống thao tác với file lẻ. Hãy chạy thử nhóm 3 file tự soạn (hai file có đoạn chung) để biết báo cáo hiển thị thế nào trước khi chạy cả lớp. Điều kiện sử dụng hiện hành xem ở trang hướng dẫn Kiểm tra nhóm hoặc liên hệ Kiểm Tra Tài Liệu.

Phần mềm có cho biết ai chép của ai không? ​

Không nên trông chờ điều đó. Báo cáo cho biết đoạn nào giống nhau, không cho biết chiều sao chép. Chiều này phải xác định bằng thời điểm nộp, bản nháp, lịch sử chỉnh sửa và vấn đáp từng sinh viên, ví dụ yêu cầu giải thích lại ý chính bằng lời của mình. Trong collusion, cả người chép lẫn người cho chép đều có thể vi phạm, nên biên bản cần ghi lời giải trình của từng người riêng rẽ trước khi kết luận.

Bài giống nhau bao nhiêu phần trăm thì bị xử lý? ​

Không có ngưỡng chung toàn quốc cho trùng giữa các sinh viên. Mức trùng cho phép và hình thức xử lý do quy chế từng trường quy định, thường theo ngưỡng chung 20–30% cho từng bài. Với đối chiếu chéo, vị trí và độ dài đoạn trùng quan trọng hơn con số tổng: vài đoạn đỏ liên tục ở phần phân tích đáng ngờ hơn nhiều so với tổng 25% rải rác từ mẫu và đề bài. Xem tổng hợp quy định các trường.

Sinh viên có được bàn bài với nhau không? ​

Còn tùy quy định của giảng viên và trường. RMIT coi việc học chung và giúp nhau hiểu đề bài là cộng tác chấp nhận được, còn Bristol yêu cầu bài đánh giá cá nhân phải tự làm. Vì Barrett và Cox (2005) cho thấy sinh viên và giảng viên hiểu ranh giới khác nhau, giảng viên nên nêu rõ ngay khi giao bài: được bàn ý tưởng đến đâu, được chia sẻ file hay không, và có đối chiếu chéo sau khi nộp.

Có đối chiếu được với bài của khóa trước không? ​

Với hệ thống riêng của đơn vị, trang hướng dẫn cho biết đơn vị có thể tự đẩy dữ liệu nội sinh vào cơ sở dữ liệu tìm kiếm để nâng chất lượng kiểm tra. Ngoài cách đó, trang hướng dẫn không nêu cách tự động đối chiếu với bài khóa trước, nên bạn không nên hứa với sinh viên rằng bài khóa trước sẽ được đối chiếu. Cách thủ công là gom thêm file khóa trước vào cùng nhóm kiểm tra. Xem bài về dữ liệu nội sinh.

Tóm tắt ​

  • Collusion (cộng tác trái phép) gồm cả chép bài bạn lẫn cho bạn chép; kiểm tra từng bài độc lập thường bỏ sót.
  • Khảo sát 957 sinh viên (Nguyễn Thành Long và cộng sự, 2022) ghi nhận 57% làm bài tập chung hơn một lần khi yêu cầu cá nhân.
  • Kiểm tra nhóm đối chiếu các file trong nhóm với nhau, internet là tùy chọn; Lớp học đối chiếu giữa các bài nộp khi giảng viên chọn "Yêu cầu kiểm tra".
  • Phân loại theo vị trí đoạn trùng: đề bài, mẫu, giáo trình là hợp lệ; phần phân tích, nhận xét, lỗi chung là đáng ngờ.
  • Luôn xác minh riêng từng sinh viên và lập biên bản trước khi chuyển xử lý.

Nguồn tham khảo: Turnitin (Young, 10/01/2019, "How to check for student collusion in your institution"); Nguyễn Thành Long, Đặng Hùng Vũ, Lê Thị Thiên Hương (2022), Tạp chí Khoa học & Đào tạo Ngân hàng số 245; Barrett và Cox (2005), Assessment & Evaluation in Higher Education 30(2): 107–122; Meizlish (2005), CRLT Occasional Paper No. 20, Đại học Michigan, dẫn McCabe và Treviño (1996), Change 28(1): 28–33; trang về collusion của Đại học Bristol, RMIT Learning Lab, Đại học Westminster; Điều 20 Thông tư 08/2021/TT-BGDĐT; hướng dẫn sử dụng Kiểm Tra Tài Liệu (Kiểm tra nhóm, Lớp học, Xem kết quả kiểm tra trùng lặp).

Bài viết liên quan ​

Cập nhật gần nhất:

Đăng ký nhận tư vấn kiểm tra đạo văn

Để lại thông tin, đội ngũ Kiểm Tra Tài Liệu sẽ liên hệ tư vấn giải pháp kiểm tra trùng lặp, đạo văn phù hợp cho bạn hoặc đơn vị của bạn.

Hoặc liên hệ nhanh qua Messenger, Zalo hoặc Hotline 0566.685.688.